Hoe kan het ook?

Privatisering is niet de oplossing voor betere, goedkopere en efficiëntere publieke diensten. Sterker nog, het is duidelijk geworden dat wij hier als samenleving de prijs voor betalen. Technologieën zijn misschien beter ontwikkeld, maar vooral in onze portemonnee voelen wij de negatieve effecten elk jaar weer: als de prijs van onze zorgverzekering stijgt, het treinkaartje en onze pakketbezorging weer veel duurder is. 

 

Onze publieke diensten zijn er voor ons belang. Wij betalen ze met zijn allen met ons belastinggeld. En die moeten niet overgeleverd worden aan bedrijven en multinationals die niet ons belang, maar dat van henzelf en hun aandeelhouders op de eerste plaats zetten. Het moet anders, maar hoe? 

 

We zien dat er wereldwijd langzaam een verschuiving plaatsvindt en dat er steeds meer geprivatiseerde diensten worden terugdraait door overheden en gemeentes of door zelfs burgers in de vorm van coöperaties.


Publieke diensten weer terugdraaien

Als diensten weer publiek eigendom worden, kunnen de belastinginkomsten en eventuele inkomsten uit gebruikerstarieven (denk aan het treinkaartje) terug worden geïnvesteerd in betere dienstverlening, betere arbeidsomstandigheden voor medewerkers en een duurzaam product. 

Tevens is het goed voor de overheid om niet alles uit te besteden. Nu veel is uitbesteed hebben ze zelf minder capaciteit en is het niet meer duidelijk welke kennis en vaardigheden er nodig zijn om bijvoorbeeld een weg aan te leggen. Ze kunnen zelf niet meer goed inschatten wat de kwaliteit of prijs van een dienst is. Maar slimme voorbereiding en samenwerking met gebruikers en arbeidskrachten maakt het mogelijk om deze voorzieningen weer als publieke dienst uit te voeren. 

Strenge regels en een maximale winstuitkering

Als je de privatisering niet eenvoudig kunt terugdraaien, zoals in de kinderopvang, stel dan een maximum aan de winst die bedrijven aan hun aandeelhouders mogen uitkeren (dividendplafond). Zorg voor strenge regelgeving over hoe de winst terug geïnvesteerd wordt in de dienst of het personeel. Regels en wetgeving moeten aangescherpt worden, om te zorgen voor een eerlijker verdeling voor ons en onze samenleving.

Tweede Kamerverkiezingen 2021 

Als we het anders willen, zullen we het zelf moeten doen. Stem bewust op een partij die de doorgeslagen marktwerking aanpakt. Lees verder over wat de partijen hierover zeggen in hun verkiezingsprogramma's.

Kijk, luister en leestips

We weten het, dit is best ingewikkeld. Voorbeelden maken het een stuk duidelijker. Lees, kijk en luister naar onze tips en ontdek snel wat er precies aan de hand is. 

Stekker uit de doorgeslagen marktwerking

Gemeente Zutphen trekt de stekker uit de doorgeslagen marktwerking in de huishoudelijke zorg.
Het op winst gedreven systeem met 14 concurrerende commerciële zorgbedrijven had een slopend effect op zorgmedewerkers en cliënten. 
Lees hier het artikel.

Gemeente Amsterdam wil sociale huurwoningen opkopen

Gemeente Amsterdam wil sociale huurwoningen opkopen

De gemeente Amsterdam is van plan om sociale huurwoningen op te kopen om te voorkomen dat ze in de, veel duurdere, vrije sector belanden. Het zou een ongekende vorm van overheidsingrijpen in de woningmarkt zijn. Lees verder in het Parool.

WMO vervoerder weer in publieke handen

De samenwerkende gemeenten in de Gooi- en Vechtstreek gaan het aanvullend openbaar vervoer weer zelf organiseren. Het zelf uitvoeren van het wmo-vervoer, voor mensen die zorg nodig hebben, zorgt voor meer kwaliteit en continuïteit voor inwoners én medewerkers. Lees in dit bericht wat de voordelen van het terugpakken van deze publieke dienst zijn.  

De terugkeer van het algemeen belang

In dit boek geeft Eerste Kamerlid Roel Kuiper een beeld van de gevolgen van de privatiseringspolitiek van de afgelopen dertig jaar, onder meer voor de NS, KPN en de energiesector. Kuiper pleit in het slothoofdstuk voor een terugkeer van het algemeen belang en doet voorstellen hoe deze terugkeer mogelijk te maken.

Hoe Nederland eruit kan zien als we ons richten op wat ons verbindt

Goede gezondheidszorg, een prettige plek om te wonen, veiligheid en respect vinden we bijna allemaal belangrijk. Werkgelegenheid vinden we belangrijker dan winst voor aandeelhouders. Contact met vrienden en familie belangrijker dan economische groei. Kortom, welzijn vinden we belangrijker dan ‘de BV Nederland’, ongeacht onze politieke kleur, schrijven drie organisatoren van Springtij Festival in AD. Hoe zou Nederland eruit zien als we ons richten op wat ons verbindt?

Hoe Amsterdam in de knel komt door fusie kinderdagverblijven

Twee van de grootste kinderopvang­bedrijven gingen in 2020 samen. Hebben ouders in Amsterdam weinig anders te kiezen dan deze kinderopvangkolos? In sommige buurten wordt rond de 40 procent van de kinderopvangplaatsen verzorgd door de nieuwe combinatie. Mag dat zomaar? Lees meer in dit artikel uit 2020 van Het Parool.

Dit manifest van FNV is een pleidooi voor een andere koers

'Het op peil houden van de (semi-)publieke sector is een kwestie van de lange adem,’ aldus het FNV.  In de hoop kosten te besparen en de efficiency te verhogen, zijn publieke diensten op grote schaal geprivatiseerd en/of vermarkt. Zonder te verifiëren of deze marktwerking daadwerkelijk het beoogde effect heeft gehad, hebben achtereenvolgende kabinetten steeds fors bezuinigd op de publieke uitgaven. Lees het manifest van de FNV.

Tijd rijp voor nationaal zorgfonds

Privatisering en marktwerking hebben de zorg verhard en de commercialisering van de zorg hebben de zorgkwaliteit verwaarloost. Maak het land beter door één nationaal zorgfonds in te voeren zonder eigen risico en zorgtoeslagen en stel een verbod in op winst in de hele zorg. Aldus psychiater Cobie Groenendijk in dit artikel van de Volkskrant.

‘De markt gaat het niet oplossen, dat is de les van de coronacrisis’

Ook minister van volksgezondheid De Jonge zegt het: de overheid moet in de gezondheidszorg weer de centrale regie gaan voeren. Zijn partij, het CDA, is al langer kritisch op marktwerking. Zeker in een crisis blijkt concurrentie niet te werken, samenwerken is de toekomst. De Jonge in Trouw (21 februari 2021): “De markt gaat onze problemen niet oplossen. Dat is wel duidelijk geworden. De overheid is nodig om de centrale regie te voeren en de spelverdeler te zijn. Zonder regie kunnen de toegankelijkheid en de kwaliteit van de zorg in het geding komen. Dan kan dreigen dat de kwetsbaarsten achter het net vissen en wordt het ieder voor zich.” Lees verder in Trouw

Verbied winstuitkering bij kinderopvang

GroenLinks, SP en PvdA komen met een initiatiefwet voor een verbod op winstuitkering uit kinderopvang. De inkomsten van kinderopvang moeten weer geïnvesteerd worden in kinderopvang en niet verdwijnen in de zakken van investeerders. Lees meer bij BNR.

Zorg: ‘Samenwerking ging vóór marktwerking. En dat bleek best wel goed te werken.’

De coronacrisis zorgde voor een doorbraak bij partijen in de Nederlandse zorgsector. Terwijl de marktwerking concurrenten van ze had gemaakt, dwong de crisis hen tot samenwerking. In deze aflevering van VPRO Tegenlicht (14 februari 2021) leggen o.a. socioloog Evelien Tonkens, ziekenhuisdirecteur Marcel Levi en meerdere artsen uit wat de coronacrisis ons leert over ons zorgstelsel. En komen met ideeën voor hoe het anders kan. Marcel Levi: ‘Binnen het huidige stelsel kun je heel goed differentiëren. Je kunt onderscheid maken: hier leent de zorgverzekeringswet zoals deze is, met zorgverzekeraars in the lead, zich uitstekend voor. En voor andere onderdelen moet je zeggen: dit is eigenlijk gewoon een voorziening die we moeten leveren voor onze bevolking, bijna een nutsvoorziening, zodat we goede spoedeisende zorg, geboortezorg, goede kankerzorg hebben. En daar zul je toch een iets meer sturende rol van de overheid moeten hebben.’

Privatisering wordt wereldwijd weer volop teruggedraaid

Je ziet het momenteel overal in de wereld gebeuren. Of het nu gaat om lokale water- en energiebedrijven, zwembaden of de catering van scholen, ze komen langzaam weer terug in overheidshanden. Dat blijkt uit het gisteren gepubliceerde rapport van The Transnational Institute (TNI), dat over een periode van ruim vijftien jaar 835 renationalisatieprojecten van lokale overheidsdiensten heeft getraceerd in meer dan 1600 steden verspreid over 45 landen. Lees het artikel.

Over belastingparadijzen, belastingontwijking en eerlijker belasten

Tax Justice Nederland is een netwerk van acht Nederlandse maatschappelijke organisaties en vakbonden die actief zijn op het gebied van belastingen. Ze zetten zich in voor een mondiaal eerlijk belastingsysteem en pleiten voor meer transparantie van bedrijven en overheden. Tax Justice is aangesloten bij de Global Alliance for Tax Justice en Tax Justice Europe. Lees meer over de onderwerpen waarmee ze zich bezighouden op hun website.

BOEK: 51 mythes over wat goed zou zijn voor de economie

Mirjam de Rijk is bestuurslid bij vakbond FNV en werkte als sociaaleconomisch en politiek redacteur bij De Groene Amsterdammer. In haar boek 51 mythes over wat goed zou zijn voor de economie haalt ze “vaststaande feiten” over de economie onderuit en laat zien dat die feiten berusten op politieke keuzes. Het kan dus wel degelijk anders.  

De Toekomst is Publiek

Het is de hoogste tijd voor herbezinning op marktwerking en privatisering in het publieke domein. De coronacrisis heeft laten zien hoe belangrijk het is dat de overheid weer zelf grip krijgt op de publieke diensten, zorg- en welzijnsinstellingen. Voor de FNV staat herwaardering van de publieke sectoren hoog op de agenda. Lees er hier meer over.

Wat zeggen Noten & Heijne hierover? 

Waarom maken bedrijven megawinsten, maar zien we dat niet terug in onze portemonnee? De Nederlandse economie is de afgelopen veertig jaar met tientallen procenten gegroeid, terwijl de gezinsinkomens in dezelfde periode vrijwel niet zijn gestegen. Lees dit interview met journalist Sander Heijne. En lees het boek Fantoomgroei van Sander Heijne en Hendrik Noten.

Rapport TNI: De toekomst is publiek

Een grootschalig onderzoek van het Transnational Institute (TNI) uit 2017 concludeerde dat de privatiseringsgolf aan het omslaan is in het terugclaimen van publieke diensten. Lees het rapport met 1400 positieve voorbeelden van teruggedraaide privatisering.

Er zijn nog 17 miljoen wachtenden voor U 

Waarom kijkt de dokter meer naar de computer dan naar jou? Waarom is de kinderopvang zo duur? Waarom is je post weer niet aangekomen? Na honderden gesprekken op de werkvloer weet Sander Heijne het antwoord: mislukte marktwerking. Lees het boek: er zijn nog 17 miljoen wachtenden voor u.

Hoe veroveren we na dertig jaar privatiseren het algemeen belang terug?

In het vierde deel van de serie over staatsbedrijven op avontuur: een kritische analyse van de doorgeschoten marktwerking. Wat heeft het ons opgeleverd? ChristenUnie-senator Roel Kuiper schreef er een verontrustend boek over, maar geeft ook een aanzet tot het terugveroveren van het algemeen belang. Lees dit artikel van de Correspondent.

VVD: Marktwerking in zorg te ver doorgeslagen

De overheid moet de "rafelranden van het kapitalisme actief bijschaven", vindt de VVD. "In plaats van de overheid te verkleinen, zal de komende tijd juist een sterke actieve overheid nodig zijn om ons te beschermen en onze economie en samenleving eerlijk en gezond te houden", schrijft de partij in het programma voor de Kamerverkiezingen van 2021. Het verkiezingsprogramma is nu nog een concept. Politiek verslaggever Wilma Borgman verwacht dat het programma nog veel discussie oplevert in de partij, omdat er veel omstreden voorstellen in staan.
Lees meer bij de NOS.

Internationale database van ont-privatisering

Hier worden continu nieuwe casussen en wereldwijde data toegevoegd van diensten die weer publiek worden gemaakt. Bekijk voorbeelden uit heel de wereld, inclusief Nederland. De website is een samenwerking tussen Transnational Institute en de Universiteit van Glasgow.