Dit gaat er mis

Inmiddels weten we dat wanneer overheidstaken door bedrijven worden uitgevoerd, dit niet altijd goed gaat. Uitgebreide onderzoeken van het Transnational Institute (TNI) uit 2017 en 2020 tonen aan dat overheden over de hele wereld privatisering aan het terugdraaien zijn en publieke taken weer zelf gaan uitvoeren. Om verschillende redenen:

  • Hogere kosten, minder kwaliteit
    Bedrijven moeten winst maken en dit uitkeren aan hun aandeelhouders. Dat betekent dat dit geld niet gebruikt wordt om de kwaliteit van de dienst te verbeteren. Tegelijk zien we dat de kosten voor de burger (de consument) toenemen, denk aan de prijs van een treinkaartje. Voor bedrijven staat winst vaak boven het maatschappelijk belang, waardoor klimaat en leefomgeving geen prioriteit hebben. Net als het toegankelijk maken van hun diensten: dit is waarom in sommige gemeenten met weinig inwoners geen of nauwelijks openbaar vervoer meer komt.

     

  • Ongelijkheid tussen rijk en arm, stad en platteland
    Doordat bedrijven vaak een kortetermijnvisie hebben waarbij winst het belangrijkst is, ontbreekt het belang voor het opbouwen van een goede leefbare samenleving. Op de langer termijn kost privatisering ons dan meer geld. In Berlijn kocht de gemeente huizenblokken terug van verhuurders die de prijs anders gigantisch zouden opdrijven. Dit soort verhuurders verdrijven mensen met lagere inkomens de stad uit. 
     

  • Slechter voor de werknemers 
    Private bedrijven werken efficiënter waardoor de overheid geld bespaart, zo was het idee. In werkelijkheid is het zo dat als private bedrijven hun uitgaven verlagen, dit vaak ten koste gaat van hun werknemers. Door banen te schrappen, de arbeidsvoorwaarden ongunstiger te maken en collectieve onderhandelingen te ondermijnen, zorgt privatisering voor meer onzekerheid bij de werknemer. Dit is niet alleen hun probleem, maar ook dat van de burger. Het vermindert de kwaliteit en de beschikbaarheid van de dienst. Kijk maar eens naar de gevolgen van de coronacrisis. In bovenstaand filmpje gaan we daarop in.

Kijk, luister en leestips

Hoe marktwerking de jeugd-ggz ontwricht

Er valt meer geld te verdienen aan jonge mensen met lichte psychische klachten, dan aan zwaardere patiënten. Dus belanden die laatste op de wachtlijst. NRC legt in dit artikel uit hoe marktwerking de jeugd-ggz ontwricht. Wie verdienen hier dan precies geld aan? Bijvoorbeeld een Franse investeringsmaatschappij die de grootste Nederlandse keten voor jeugd-ggz heeft opgekocht. De behandelingen van deze keten worden betaald door gemeentes. Zo gaat ons gemeenschapsgeld naar buitenlandse investeerders en ondertussen belanden patiënten met ernstiger klachten op de wachtlijst.
Zorgminister Hugo de Jonge, kan dit anders?

foto: uit NRC, van Olivier Middendorp

data68818490-4639b5.jpg

Filmtip:
Sorry We Missed You

Prachtige film over een vader in Engeland die als zelfstandig pakketbezorger aan de slag gaat. Hij hoopt zo de financiële situatie van zijn gezin te verbeteren. De werkdruk wordt al snel torenhoog en hij raakt verstrikt in regels en protocollen. Deze film is van tweevoudig Gouden Palm-winnaar Ken Loach, die ook I, Daniel Blake regisseerde. Hier vind je verschillende manieren om de film online tegen betaling te kijken.

7781-600x0.jpg

Hugo de Jonge wil af van marktwerking in de zorg

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid (CDA) stelt in een interview met het AD dat de marktwerking en concurrentie in de zorg teruggedrongen moeten worden. Hij was daar al eerder kritisch op maar de coronacrisis heeft volgens hem nog eens aangetoond hoe belangrijk samenwerking juist is in de gezondheidszorg.’ Lees dit artikel.

hugodejonge2.jpg

Rapport van FNV: Goed Publiek Werk,  Minder Markt, Meer Samenwerking

De (semi-)publieke sector is verworden tot een bedrijf dat zijn eigen product niet weet te waarderen. Dit manifest van de FNV is een pleidooi voor een andere koers. In het belang van alle Nederlanders, willen zij de schouders zetten onder een hoogwaardige publieke sector. Hiertoe is fors minder marktwerking en meer samenwerking nodig. 

Screenshot 2021-01-05 at 18.07.42.png

Telegraaf: ‘Burgers dupe van doorgeslagen marktwerking’

Martin Visser wil ‘niet terug naar de jaren 50’, de PTT of de Girodienst. Maar ook deze verslaggever van De Financiële Telegraaf merkt de doorgeslagen marktwerking op. De gevolgen ervan, voor de zorg en de patiënt, ‘voelen niet goed’. Hij schreef een column en bespreekt deze en mogelijke oplossingen in deze video op de website van De Telegraaf.

Screenshot 2021-02-09 at 17.59.00 (2).pn

Hoe coronabeleid een overbelast zorgstelsel kan voorkomen

Zouden we er niet goed aan doen alle geprivatiseerde zorgtaken weer in overheidshanden te brengen zodat de universele toegankelijkheid weer voorop kan staan?

Lees dit artikel van Lavinia Steinfort, onderzoeker van het Transnational Institute, die uitgebreid onderzoek deed naar de resultaten van wereldwijde initiatieven om privatisering terug te draaien. 

17398487532_6f08df2285_c.jpg

Waarom de crash van de ene crèche de andere niet is (2015)

2014 was het jaar van twee ‘flitsfaillissementen’ in de kinderopvang. Kinderopvanggigant Estro én opvangbedrijf Triodus gingen failliet en maakten direct daarna een doorstart. Maar: met zeer verschillende resultaten? Wat leren deze twee faillissementen ons? Lees verder bij De Correspondent

54d0fe2bc882b6112548585.jpg

Haal de winst uit de zorg

Hoe zorgbestuurders binnen enkele jaren miljonair worden met geld uit publieke middelen. Lees en luister hier het verhaal van NPO Radio1.

Zorgondernemingen in de geestelijke gezondheidszorg, de gehandicaptenzorg en de thuiszorg hebben in 2019 minstens 25,1 miljoen euro aan dividend uitbetaald. Het gaat om zorgbedrijven die een deel van de winst niet in de zorg investeren, maar aan hun bestuurders en aandeelhouders uitbetalen. Deze zorgbedrijven worden gefinancierd met zorgpremies en belastinggeld.

24_0a01d4b991_ANP-11200765.jpg

Nederlandse vaccinproductie geprivatiseerd

Terwijl de jacht op een vaccin tegen het coronavirus in volle gang is, staat het laatste onderdeel van het Nederlands Vaccin Instituut te koop. In tien jaar tijd heeft Nederland de productie en het grootste deel van het onderzoek naar vaccins uit handen gegeven. 

 Luister naar de Investico-onderzoekers op Radio 1: 

Nederland zette eigen vaccinonderzoek in de verkoop: vijf vragen over de privatisering.

04_34a2682ddd_Vaccin.jpg

Fantoomgroei:
de podcast

Journalist Sander Heijne, die je op deze website regelmatig uitleg hoort geven over de prijs van privatisering, schreef niet alleen het boek maar maakt nu ook de podcast over fantoomgroei. Samen met mede-auteur Hendrik Noten bespreken ze de gevolgen van privatisering en fantoomgroei aan de hand van de actualiteit.

8d66eb17bb7d02ca4856ab443a78f2148cafbb12

Toeslagenaffaire: stuur de marktwerking naar huis, niet het kabinet

Wie is de schuldige in de Toeslagenaffaire? Met het aftreden van het kabinet nam de overheid de schuld op zich. Maar de Toeslagenaffaire had nooit kunnen gebeuren als er geen marktwerking in de kinderopvang was geweest, meent Evelien Tonkens, hoogleraar burgerschap en humanisering van de publieke sector aan de Universiteit voor Humanistiek. Kwaadwillende bedrijven inden zelf ten onrechte toeslagen die de ouders vervolgens als ‘fraudeur’ terug moesten betalen. Lees Tonkens’ opiniestuk in NRC.

data65959783-27c706.jpg

‘Je gaat toch ook de brandweer niet verkopen?’

Vaccinontwikkeling is een taak van de overheid. Toch heeft Nederland de vaccinproductie verkocht aan een groot farmabedrijf, dat niet in onderzoek investeert. ‘Als we toen waren doorgegaan hadden we nu veel sneller een coronavaccin gehad.’ Lees dit artikel uit april 2020 in De Groene Amsterdammer

large_HH-408811372.jpg

Private equity op de crèche

Zef is het zoontje van redacteur Carola Houtekamer. Hij gaat in Utrecht naar het kinderdagverblijf, samen met Ezra, die een ontwikkelingsachterstand heeft. Toch zitten ze met elkaar in één groep. Maar nu de crèche is overgenomen door een private-equity-bedrijf komt daar een einde aan. Is er in zo’n verdienmodel wel ruimte voor álle kinderen? Luister naar deze aflevering van NRC Vandaag.

de7c3b8a07fb3ec9e806c9f66703c817250d54f1

Moet de overheid weer de regie nemen in het openbaar vervoer?

Concurrentie moest leiden tot innovatie en een beter product voor een goede prijs. Maar het ov is voor consument en overheid niet goedkoper geworden, en de service zelfs slechter door het afstoten van onrendabele buslijnen. Dus rijst de vraag of eerdere keuzes voor deze nutsvoorziening niet heroverwogen zouden moeten worden.
Lees hier het Trouw artikel.


foto: stadsbus in Eindhoven. Beeld ANP Rob Engelaar

1240.jpg

Privatiseren loopt vaak uit op hogere kosten en slechtere prestaties

Het idee dat diensten en producten beter worden als ze uit handen van de overheid worden gehaald en overgedragen aan particuliere bedrijven blijkt een misvatting. Trouw bericht over het falen van een beleid dat decennialang in tal van landen als een wondermiddel werd beschouwd.

Lees dit artikel.

Screenshot 2020-12-13 at 13.44.38.png

De Mangaung gevangenis in Zuid-Afrika is een goed voorbeeld van hoe privatisering mis kan gaan. De Zuid Afrikaanse regering besteed de gevangenis uit aan een Brits privaat bedrijf, met aandeelhouders.

Kijk deze documentaire en zie hoe het mis gaat als winst belangrijker wordt dan menselijkheid: ‘Prison for Profit’.

Prison for Profit film documentaire poster

Dat hadden we nooit moeten doen

Een analyse van de politieke geschiedenis van eind jaren 80 en jaren 90, toen de marktwerking in het publieke domein vergaand werd doorgevoerd. De schrijvers geven een goed overzicht dat duidelijk maakt hoe bijzonder het is dat juist een sociale partij als de PvdA een leidende rol heeft gespeeld bij de afbraak van de verzorgingsstaat. Lees meer over het boek.

542x840.jpg

Vaccinproductie werd geprivatiseerd tegen beter weten in

De vaccinfabriek van de Nederlandse staat is verkocht aan een private partij, net als in veel Europese landen. Deze ondernemingen zijn niet geïnteresseerd in investeren in nieuwe vaccins die nog niet direct nodig zijn. Daarom moesten ze in april 2020, als corona ook hier om zich heen grijpt, nog beginnen aan het onderzoek naar een coronavaccin. Lees dit artikel van journalistiek onderzoeksplatform Investico.

vaccins-2-1050x557.jpg

Debat met Lodewijk Asscher & journalist Sander Heijne

Kijk en luister dit debat, opgenomen op 19 oktober 2020 in de Balie in Amsterdam, met documentairemakers Ilse en Femke van Velzen, PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher en journalist Sander Heijne over de doorgeslagen marktwerking in ons land. Dit debat vond plaats toen Lodewijk Asscher nog lijsttrekker was van de PvdA. De inhoud laat heel goed het probleem van privatisering zien!

Screenshot 2020-12-13 at 13.39.12.png